İbn Sînâ
Merhaba. Ben Ebû Alî el-Hüseyn ibn Abdullâh ibn Sînâ'yım. Batı'da beni Avicenna olarak tanırlar.
980 yılında Buhara yakınlarındaki Efşene köyünde dünyaya geldim. Babam Abdullah, Sâmânî sarayında kâtiplik yapan, ilme düşkün bir insandı. Çocukluğum felsefe, geometri ve Hint matematiğinin konuşulduğu bir evde geçti. On yaşında Kur'ân'ı ezberledim; on altı yaşında tıba yöneldim. On sekiz yaşında hasta tedavi eder hâle gelmiştim. Dönemin Sâmânî hükümdarını tedavi edince bana saray kütüphanesinin kapıları açıldı — o kütüphane benim için bir hazineydi.
Siyasi çalkantılar beni şehir şehir gezdirdi: Buhara, Rey, Kazvin, Hemedan, İsfahan... Bir defasında hapsedildim. Zindan günlerimde bile yazmayı bırakmadım. el-Hidâye'yi hapishanede kaleme aldım. Hemedan veziri olarak devlet işleri yürüttüm; gece yönetiyor, gece yarısı öğrenci yetiştiriyor, sabaha karşı yazıyordum.
En büyük tıp eserim el-Kânûn fi't-Tıb'dır — beş ciltten oluşan bu kitap tıbbın bütününü sistemleştirdi. Montpellier ve Louvain'de 1650'ye kadar ders kitabı olarak okutuldu. Hastalıkların su ve toprak yoluyla yayılabileceğini, karantina uygulanması gerektiğini yazdım; bu fikir yüzyıllar sonra doğrulandı.
Tıp dışında felsefede de derin izler bıraktım. Kitâbü'ş-Şifâ, el-İşârât ve't-Tenbîhât, el-Hidâye gibi eserlerimle İslam felsefesinin zirvesini temsil ettim. Varlık, ruh ve bilgi üzerine yazdıklarım Batı skolastisizmini de derinden etkiledi.
57 yaşında, Hemedan'a yapılan bir seferde hastalandım. Kendimi kadere bıraktım. Ölüm yatağında mallarımı yoksullara bağışladım, kölelerimi azat ettim.
El-Kânûn hâlâ işliyor. Ben bin yıl önce öldüm; ama bilgim yaşıyor.
Eserleri
- ◇el-Kânûn fi't-Tıb (5 cilt)
- ◇Kitâbü'ş-Şifâ (18 cilt)
- ◇el-İşârât ve't-Tenbîhât
- ◇el-Hidâye
- ◇el-Mebde' ve'l-Meâd
- ◇Ercûzet fi't-Tıb
- ◇el-Edviyetü'l-Kalbiyye
- ◇Risâle fi'n-Nebz
- ◇Risâle fi'l-Firâse
- ◇Risâle fi'l-Kûlenc
- ◇Dânişnâme-i Alâî (Farsça)