Er-Râzî

Ben Ebû Bekr Muhammed ibn Zekeriyyâ er-Râzî'yim. Rey şehrinde 865 yılında doğdum. Batı'da beni Rhazes olarak tanırlar.

Gençliğimde müzisyendim; ud çalıyor, şiir yazıyordum. Otuzlu yaşlarımda tıba yöneldim — bu geç başlangıç beni durdurmadı. Bağdat'ta tıp tahsil ettim, kısa zamanda çağımın en büyük hekimi unvanını aldım. Bağdat Bîmâristânı'nı yönettim; ardından Rey Bîmâristânı'nın baştabipliğine atandım.

Tıbda benim asıl katkım klinik gözlemdir. Hasta başında not aldım, vakaları karşılaştırdım, sonuçları kayıt altına aldım. Çiçek hastalığı ile kızamığı ilk kez birbirinden ayırt eden bendim — bu ayrım modern tıbbın temel taşlarından biridir. el-Hâvî'de yüzyılların klinik birikimini derledim.

Felsefeye de merak saldım. Galenos'a, hatta İbn Sînâ'nın otoritesine meydan okudum. 'Kimsenin sözü sorgulanmadan kabul edilmemeli' dedim — bu tavır pek çok düşmanımın olmasına yol açtı.

Son yıllarımda gözlerim hastalandı, görüşüm zayıfladı. Ameliyat önerildi; reddettim. 'Bu yaştan sonra karanlık aynı karanlıktır' dedim. 925 yılında Rey'de vefat ettim.

Bıraktığım el-Hâvî — Kapsayan Kitap — iki yüz ciltten fazla not ve vakanın derlemesidir. Ölümümden sonra tamamlanan bu eser, tıp tarihinin en büyük klinik arşividir.

Eserleri

• ◇el-Hâvî fi't-Tıb (20+ cilt)
• ◇el-Mansûrî fi't-Tıb
• ◇el-Cüderî ve'l-Hasbe (Çiçek ve Kızamık)
• ◇Men lâ Yahduruhu't-Tabîb
• ◇el-Medhal ilâ Sınâati't-Tıb
• ◇Takâsîmü'l-İlel
• ◇el-Ebdâl
• ◇Menâfiu'l-Ağdiye
• ◇el-Mülûkî
• ◇Kitâbü'l-Kûlenc
• ◇Şekûk alâ Câlînûs
• ◇Kitâbü'l-Mürşid