Aalsın (Kaplumbağa Otu / Lojaya Otu)
آالسَن / حشيشة اللجاة / حشيشة السلحفاة
Asplenium ceterach / bilinmiyor
deribaşbağışıklık
Kaynatılıp içildiğinde ateşsiz üşütmeleri giderir; ezilip bal ile karıştırılarak leke ve sivilcelere sürüldüğünde temizleyici etki gösterir. Kuduz köpek ısırığında yenildiğinde iyileştirici olduğu, eve asıldığında ise içindeki insanları ve hayvanları koruduğu rivayet edilir.
el-Câmiʿ li-Müfredât — 3
▼ Detay
Abhal
sıcak · nemli
böbrekmesanecilt
Ardıç Meyvesi, Göğüs ve İdrar Yolu
İbn Nefîs ardıç meyvesini (abhal) el-Şâmil Cilt 01'de botanik sınıflandırma tartışmasıyla açar. Önemli metodolojik not: İbn Nefîs abhalın ardıç ağacına mı yoksa farklı bir ağaca mı ait olduğu tartışmasında kesin yargı vermekten kaçınır ve bunu "kanıtlanması güç bir botanik mesele" olarak teslim eder — bu tutum el-Şâmil'in dürüst bilimsel tutumunu gösterir. İbn Nefîs'in Dioskorides'ten aktarımı: Ardıç hafif ısıtır ve göğsü güçlü ısıtıcı bitkiler arasındadır. Toz yapılıp içildiğinde: göğüs ağrısı,
el-Şâmil fi's-Sınâati't-Tıbbiyye — İbn Nefîs
▼ Detay
Abhal
sıcak · nemli
böbrekmesanecilt
Ardıç Meyvesi, Göğüs ve İdrar Yolu
İbn Nefîs ardıç meyvesini (abhal) el-Şâmil Cilt 01'de botanik sınıflandırma tartışmasıyla açar. Önemli metodolojik not: İbn Nefîs abhalın ardıç ağacına mı yoksa farklı bir ağaca mı ait olduğu tartışmasında kesin yargı vermekten kaçınır ve bunu "kanıtlanması güç bir botanik mesele" olarak teslim eder — bu tutum el-Şâmil'in dürüst bilimsel tutumunu gösterir. İbn Nefîs'in Dioskorides'ten aktarımı: Ardıç hafif ısıtır ve göğsü güçlü ısıtıcı bitkiler arasındadır. Toz yapılıp içildiğinde: göğüs ağrısı,
el-Şâmil fi's-Sınâati't-Tıbbiyye — İbn Nefîs
▼ Detay
Abnûs
sıcak · kuru
böbrekgözcilt
Abanoz, Göz Yarası ve Böbrek Taşı Teşhisi
İbn Nefîs abanoz ağacını (abnûs) el-Şâmil Cilt 01'de inceler. Mizaç: Sıcak-kuru, ince taneli, güçlü temizleyici-arındırıcı, tahriş etmeden kurutur. Semptom-teşhis-tedavi: (1) Göz yarası ve pürüzlülük semptomu — Göz yüzeyindeki kirlilik, akıntı, irin. Teşhis: Göz fazla rutubetli. Tedavi: Abanoz göz yaralarını ve en derindeki göz ülserlerini (gabîş) bile temizler; gözü kurutmadan arındırır. (2) Kan kaynaması/ısınma semptomu — Kanda aşırı ısı, dem fazlalığı. İbn Nefîs aktarır: Abanoz ısısıyla birli
el-Şâmil fi's-Sınâati't-Tıbbiyye — İbn Nefîs
▼ Detay
Acema (ʿAjmā)
عجما
unknown
Berbericede 'tağifişt' olarak da bilinen bu bitki, aynı zamanda 'kavaliye' adıyla da anılır. Kayıtta faydaları eksik bırakılmış olup yazar Gafıkî'nin bu konuda yetersiz bilgi verdiğini belirtmiştir.
el-Câmiʿ li-Müfredât — 557
▼ Detay
Acı badem yağı
دهن اللوز المر
Prunus amygdalus var. amara
rahimbaşkulak+5
Kulak ağrısı ve şişlik tedavisinde diğer yağlarla karıştırılarak damla olarak kullanılır
el-Câmiʿ li-Müfredât — 345
▼ Detay
Acı Badem Zamkı
صمغ اللوز
Prunus dulcis var. amara
akciğerderiböbrek+1
Büzer ve yatıştırır. İçildiğinde kan tükürmeye faydalıdır. Sirkeyle karıştırılıp sürüldüğünde deri üzerindeki uyuz ve lekeleri giderir. Sirkeyle içildiğinde kronik öksürüğe, şırayla içildiğinde böbrek taşına faydalıdır.
el-Câmiʿ li-Müfredât — 519
▼ Detay
Acı su (Zeak su)
الماء الزعاق
derigenel vücut
Tatlı su kadar nemlendirmez, tuzlu su kadar da kurutmaz; etkisi ağırlıklı tadına göre belirlenir. Halk arasında 'merra' olarak bilinir. Banyo suyunda kullanım amaçlı değerlendirilir.
el-Agziye
▼ Detay
Aferbiyun (Sütleğen Zamkı)
أفربيون
Euphorbia resinifera
sıcak · kuru · 4. derece
göz
Gözü açar ve göze çekilerek katarakt suyunu keser, ancak iki gün yanma bırakır. Yarım dirhem ile bir miskal arasında bal suyu ile içilir. Arap zamkı ile karıştırılarak ıslah edilir.
Bahrü'l-Cevâhir fi't-Tıb
▼ Detay
Afes (Mazı meşesi)
العفص
Quercus infectoria
soğuk · kuru · 3. derece
deritırnak
Daçıs (tırnak etrafındaki iltihap) tedavisinde kullanılır, tek başına da etkilidir
el-Hâvî fi't-Tıb — Ebû Bekr er-Râzî
▼ Detay
Afidimya (Uyuşturucu maddeler)
أفيذيميا
soğuk
göz
Ağrıyı dindirmek için kullanılır, ancak az miktarda alınırsa fayda vermez, fazla alınırsa zarar verir, bu nedenle sıcak ilaçlarla karıştırılarak kullanılır
el-Hâvî fi't-Tıb — Ebû Bekr er-Râzî
▼ Detay
Afıkuun (afyon benzeri bitki)
افيقوون
unknown
soğuk · 3. derece
deriağrı merkezi
Buğday tarlaları arasında ve sürülmüş topraklarda yetişir; yaprakları sedef otuna benzer. Uyuşturucu ve ağrı kesici özelliği vardır; dövülmüş yaprakları sıcak şişlere ve vücudun ağrılı bölgelerine uygulandığında belirgin rahatlama sağlar.
el-Câmiʿ li-Müfredât — 53
▼ Detay
Afnos (Yabani Turp Benzeri Bitki)
افنوس
Raphanus agrestis (muhtemel)
soğuk · nemli · 1. derece
memerahimüreme sistemi
Yaprakları zeytinyağıyla dövülüp memeye sürüldüğünde memelerin büyümesini engeller. Köklerinin kullanımı gebeliği düşürür. Yaprakları şarapla içildiğinde (5 dirhem miktarında) âdet döneminde alındığında gebeliği sonlandırır. İçildiğinde erkekte kısırlığa yol açtığı da söylenmektedir.
el-Câmiʿ li-Müfredât — 55
▼ Detay
Afsantîn
sıcak · kuru
karaciğermidemesane
Pelin Otu, Karaciğer ve Mide Güçlendirici
İbn Nefîs pelin otunu (afsantîn — Artemisia absinthium) el-Şâmil'de 8 fasılda detaylı inceler. Türleri: Hûrasânî, Rûmî, Doğu, Sûsî, Tur-Sûsî, Nebatî — en güçlüsü Nebatî tipidir, güzel koku taşır. Yapısı: Bileşik mizaçlı; soğuk büzücü toprak bileşeni (mide ve karaciğeri kuvvetlendirir), acı yanmış toprak bileşeni (safrayı söker), nari bileşen (çözücü ve açıcı), hava bileşeni (hafifleştirici), su bileşeni (yıkayıcı). Mizaç: Hafif sıcak, güçlü kuru. Öne çıkan etkiler: (1) Karaciğer güçlendirici — b
el-Şâmil fi's-Sınâati't-Tıbbiyye — İbn Nefîs
▼ Detay
Afsantîn
sıcak · kuru
karaciğermidemesane
Pelin Otu, Karaciğer ve Mide Güçlendirici
İbn Nefîs pelin otunu (afsantîn — Artemisia absinthium) el-Şâmil'de 8 fasılda detaylı inceler. Türleri: Hûrasânî, Rûmî, Doğu, Sûsî, Tur-Sûsî, Nebatî — en güçlüsü Nebatî tipidir, güzel koku taşır. Yapısı: Bileşik mizaçlı; soğuk büzücü toprak bileşeni (mide ve karaciğeri kuvvetlendirir), acı yanmış toprak bileşeni (safrayı söker), nari bileşen (çözücü ve açıcı), hava bileşeni (hafifleştirici), su bileşeni (yıkayıcı). Mizaç: Hafif sıcak, güçlü kuru. Öne çıkan etkiler: (1) Karaciğer güçlendirici — b
el-Şâmil fi's-Sınâati't-Tıbbiyye — İbn Nefîs
▼ Detay
Afyon
أفيون
Papaver somniferum
sıcak
beyinsinir
Afyonun soğutma etkisi tartışmalı olup bazı hekimlere göre bu etki afyonun doğrudan soğukluk özelliğinden değil, vücuttaki ısıtıcı unsurları gidermesinden kaynaklanmaktadır. Kâfur, şahtere ve bazı salatalık türleri gibi örnekler bu tartışmada örnek gösterilmektedir.
Bahrü'l-Cevâhir fi't-Tıb
▼ Detay
Afyon
أفيون
Papaver somniferum
soğuk
sinir sistemiağrı merkezi
Siyah haşhaşın sütüdür; Mısır'da özellikle Asyut bölgesinde üretilip diğer ülkelere ihraç edilmektedir. Dioscorides dördüncü kitabında ele almıştır; güçlü uyuşturucu ve ağrı kesici etkiye sahiptir.
el-Câmiʿ li-Müfredât — 53
▼ Detay
Afyon (devam kaydı)
الأفيون
Papaver somniferum L.
Bu kayıt, afyonun daha önceki bölümünün devamı niteliğindedir; yeni bir madde başlığı içermemektedir.
el-Câmiʿ li-Müfredât — 54
▼ Detay
Afyûn
sıcak · kuru
göz
Afyon, Uyku ve Ağrı Yönetimi
İbn Nefîs afyonu (haşhaştan elde edilen sakız) el-Şâmil'de kimyasal bileşiminden klinik etkilerine kadar 4 fasılda inceler. Yapısı: Reçine (samg) yapılıdır. İki tür toprak bileşeni içerir: (1) Çok fazla soğuk donmuş toprak bileşeni — siyah rengini verir, bedeni çok soğutur. (2) Az miktarda sıcak acı yanmış toprak bileşeni — acı tadını ve keskin kokusunu verir. Az hava bileşeni (hafifliğini sağlar), çok az su bileşeni (tutuşabilirliğini sağlar). Mizaç: Çok soğuk, çok kuru — beden ruhlarını (ervâh
el-Şâmil fi's-Sınâati't-Tıbbiyye — İbn Nefîs
▼ Detay
Afyûn
soğuk · nemli
akciğerbağırsakgöz+1
Klinik Uygulamalar ve Güvenli Kullanım
İbn Nefîs afyonun klinik uygulamalarını el-Şâmil Cilt 02'de şöyle özetler. Uyku bozukluğu: Uykusuzlukta çok etkilidir; ruhu yoğunlaştırarak duyuları kapatır, derin uyku verir. Ağrı: Her türlü ağrı algısını azaltır; zira ağrı idrakini taşıyan ruh bileşeni yoğunlaştığından mesaj geçemez. İshal ve ishale bağlı hastalıklar: Kalın hıltları dondurur ve bağırsakları büzer; kanlı ishal ve bağırsak ülserlerinde etkili. Öksürük: Akciğer dokusunu güçlü biçimde kurutur; kronik ıslak öksürükte kullanılabilir
el-Şâmil fi's-Sınâati't-Tıbbiyye — İbn Nefîs
▼ Detay